Türk vatandaşlığı edinme

01

Üç ana yol: karşılaştırma

Yabancıların en çok kullandığı üç yol, aynı ölçütlere göre:

Süreler tahminidir: başvurunun eksiksizliğine, ildeki sıraya ve mülakat takvimine göre değişir.

02

5 yıl ikamet yoluyla: genel yol şartları

5901 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre bu yolla vatandaşlık almak isteyen yabancıdan şunlar istenir:

• Kendi ülkesinin kanununa göre (vatansızsa Türk Medeni Kanunu'na göre) ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak.
• Başvuru tarihinden geriye doğru 5 yıl boyunca Türkiye'de kesintisiz ikamet etmiş olmak.
• Türkiye'de yerleşme niyetini davranışlarıyla göstermiş olmak: konut satın almak, iş yeri açmak, yatırım yapmak, ticari ve iş merkezini Türkiye'ye taşımak, çalışma izniyle çalışmak, bir Türk vatandaşıyla evlenmek, ailesiyle başvurmak, daha önce Türk vatandaşlığını kazanmış anne, baba, kardeş veya çocuğunun olması ya da eğitimini Türkiye'de tamamlamak.
• Genel sağlık açısından tehlike oluşturan bir hastalığının bulunmaması.
• Toplumda sorumluluk içinde yaşayıp iyi ahlak sahibi olduğunu göstermek, çevresine güven vermek, toplumun değerlerine aykırı kötü alışkanlıklarının bulunmaması.
• Günlük hayata uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmek.
• Türkiye'de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduklarının geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak.
• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin bulunmaması.

03

5 yıl nasıl hesaplanır?

Takvime göre geçen 5 yıl, her zaman kanuna göre sayılan 5 yıl değildir:

04

Evlilik yoluyla: şartlar

Bir Türk vatandaşıyla evlilik tek başına vatandaşlık vermez. 5901 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre başvuru için:

• En az 3 yıllık evlilik

  Bir Türk vatandaşıyla en az 3 yıldır evli olmak ve evliliğin başvuru tarihinde devam ediyor olması.

• Birlikte yaşama

  Aile birliği içinde yaşamak.

• Güvenlik kontrolü

  Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin bulunmaması.

• Evliliğe aykırı faaliyet olmaması

  Evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak.

Aile birliği içinde yaşama, evlilik cüzdanıyla değil hayatın kendisiyle kontrol edilir: ortak adres, ortak banka hareketleri, sosyal sigorta; gerekirse eşlerle ayrı ayrı ve birlikte mülakat yapılır. Başvurudan sonra Türk vatandaşı eş vefat ederse birlikte yaşama şartı aranmaz. Evlilik butlanla sonuçlanırsa, evlilikte iyi niyetli olan yabancı kazandığı vatandaşlığı korur.

05

İstisnai yoldan vatandaşlık

5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinde sayılan hâllerde genel şartlar aranmaz: millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak kaydıyla, İçişleri Bakanlığı'nın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık verilir. Bu hâller:

• Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel ya da sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen (veya geçeceği düşünülen) ve ilgili bakanlıkça gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.
• 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında ikamet izni alan yatırımcılar ile Turkuaz Kart sahipleri ve bunların yabancı eşleri ile ergin olmayan veya bağımlı çocukları.
• Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
• 5543 sayılı İskân Kanunu'na göre göçmen olarak kabul edilen kişiler: dosyalarını İl Göç İdaresi hazırlayıp Bakanlığa gönderir.

Turkuaz Kart süresiz çalışma izni verir ve vatandaşlığa yol açar, ancak kendisi vatandaşlık vermez.

06

Yatırım yoluyla: ne kadar gerekir?

Aşağıdakilerden yalnızca birini sağlamanız yeterlidir. Her yatırım, ilgili kurumdan alınan uygunluk belgesiyle teyit edilir.

Tutar, işlem günündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kuruna göre hesaplanır; paranın yurt dışından döviz olarak geldiğini gösteren banka belgeleri başvuruya mutlaka eklenir. Hukuki dayanak: Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesi. Bu yatırımcılara 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesine göre 5 yıla kadar kısa dönem ikamet ya da isterlerse süresiz ikamet de verilir. 3 yıl tutma yükümlülüğü vatandaşlık alındıktan sonra da devam eder.

07

Yatırım yolunun avantajları

İşlerin çoğu yurt dışından

Konut alımı, uygunluk belgesi ve başvuru evrakının büyük kısmını, yurt dışında verilen vekâletnameyle Türkiye'deki temsilciniz yürütür. Ancak ikamet kartı için parmak izi ve fotoğraf alındığından süreç içinde en az bir kez Türkiye'ye gelmeniz gerekir.

Türk pasaportu

Türk pasaportuyla 110'dan fazla ülkeye vizesiz seyahat edilebilir.

Mevduattan gelir

500 000 dolarlık mevduatı kur korumalı mevduat hesabına yatırarak 3 yıl boyunca hem faiz hem kur getirisi elde edilebilir.

Kira geliri

Konut satın alarak hem vatandaşlık hem de konuttan kira geliri elde edilebilir.

3 yıldan sonra

3 yıl geçtikten sonra konut satılabilir veya bankadaki mevduat çekilebilir.

İş için teşvikler

Türkiye'de şirket kurup Türk vatandaşlarına verilen devlet teşviklerinden yararlanılabilir.

Avrupa'daki imkânlar

Türk vatandaşlarına kolaylık sağlayan Avrupa ülkelerinde yatırım yapma veya bu ülkelerden oturma izni alma imkânı doğar.

08

Döviz Alım Belgesi (DAB) nedir ve neden zorunludur?

09

Yatırım yoluyla başvuru adımları

1. 1

   Yurt dışındaysanız, işlerinizi yurt dışında verdiğiniz vekâletnameye dayanarak Türkiye'deki avukat yürütür. Vekâletname bütün aşamaları (konut, uygunluk belgesi, ikamet, vatandaşlık başvurusu) kapsayacak şekilde yazılmalıdır.

2. 2

   Seçtiğiniz yatırımı yaptıktan sonra şartlara uygunluğu hakkında ilgili kurumdan uygunluk belgesi alınır. Örneğin konut aldıysanız tapu müdürlüğünden.

3. 3

   Uygunluk belgesi ve gerekli belgelerle İl Göç İdaresi'ne 6458 sayılı Kanun'un 31/1-j bendi uyarınca ikamet başvurusu yapılır.

4. 4

   İkamet verildikten sonra vatandaşlık başvurusu İl Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğü'ne ya da yatırım işleri için açılan Vatandaşlık Kazanma Ortak Ofisleri'ne yapılır. Belgeler incelendikten sonra vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla verilir.

10

Vatandaşlık başvurusu nasıl yapılır?

Bütün yollar için genel usul:

1. 1

   Önce randevu alın: ALO 199'u arayarak veya nvi.gov.tr sitesinden. Randevusuz başvuru kabul edilmez.

2. 2

   Türkiye'de yaşıyorsanız başvuru, yaşadığınız yerin (ikametinizin kayıtlı olduğu adresin) bulunduğu ildeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne, yurt dışındaysanız Türk büyükelçiliğine veya konsolosluğuna yapılır.

3. 3

   Başvuru şahsen yapılır, posta yoluyla gönderilen başvurular kabul edilmez. Belgelerin aslıyla birlikte birer siyah-beyaz fotokopisi de götürülür.

4. 4

   5 yıl ikamet ve evlilik yollarında şartlar, ildeki vatandaşlık başvurularını inceleme komisyonunda kontrol edilir ve mülakat yapılır.

5. 5

   Şartları taşıyan başvuranın vatandaşlık dosyası hazırlanıp İçişleri Bakanlığı'na gönderilir.

6. 6

   5 yıl ikamet ve evlilik yollarında kararı İçişleri Bakanlığı, istisnai hâllerde (yatırım da) Cumhurbaşkanı verir.

7. 7

   Karardan sonra kişi Türk nüfus kütüğüne kaydedilir; ardından kimlik kartı ve pasaport alınır.

Başvurunun durumunu e-Devlet'ten takip edersiniz; eksikliklere ilişkin bildirimler ayrıca gelir: belirtilen sürede cevap verilmezse başvuru işlemden kaldırılabilir. Reddedilirse, bildirimin alındığı tarihten itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi'nde dava açılabilir. Önce idareye itiraz ederseniz bu süre durur. Eksikliği (örneğin belge ya da Türkçe bilgisi) giderip yeniden başvurmak da mümkündür.

11

Hangi belgeler gerekir?

Belgeler yola göre değişir. İstanbul İl Müdürlüğü'nün resmî listesine göre genel yol ve evlilik yolu için başlıca şunlar istenir:

• Günsayımı

  Genel yolda: Türkiye'de bulunduğunuz günlerin hesabını gösteren belgenin aslı ve fotokopisi; il nüfus müdürlüğü verir.

• Ödeme makbuzu

  Hizmet bedelinin Ziraat Bankası veznesine ödendiğini gösterir; belgeler kontrol edildikten sonra ödemeye yönlendirilirsiniz.

• İkamet kartı fotokopisi

  Başvuru tarihinden sonra en az 3 ay daha geçerli olan son ikamet kartının noter onaylı fotokopisi (genel yolda konut, aile, uzun dönem ikamet veya çalışma izni).

• Gelir belgesi

  Genel yolda: çalışıyorsanız SGK hizmet dökümü, çalışmıyorsanız noter onaylı taahhütname ve taahhüt edenin SGK dökümü, şirket ortağıysanız şirket belgeleri, emekliyseniz emeklilik belgesi.

• Medeni hâl belgeleri

  Doğum belgesi; evliyseniz evlilik belgesi (veya Formül B); medeni hâli gösteren belge (6 ay geçerli); boşandıysanız boşanma kararı; dulsanız vefat eden eşinizin ölüm belgesi. Evlilik yolunda Türk vatandaşı eşinizin tam vukuatlı nüfus kayıt örneği ve kimlik kartı fotokopisi de istenir.

• Fotoğraf

  3 adet yeni biyometrik fotoğraf.

• Yerleşim yeri belgesi

  e-Devlet'ten alınır.

• Başvuru formu

  Genel yol için VAT-3, evlilik yolu için VAT-6.

• Pasaport tercümesi

  Vatandaşlığınızı gösteren pasaportun noter onaylı Türkçe tercümesi.

• Sağlık raporu

  Genel yolda: tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporu.

Yabancı devlet makamlarınca verilen belgelerin o devletin ve Türkiye'nin makamlarınca onaylanmış ya da apostilli olması, Türkçe tercümesinin Türkiye'de noterce yapılması gerekir. Pasaport, tapu, banka ve başvuru belgelerindeki ad-soyad yazımı aynı olmalıdır: farklıysa isim denklik belgesi istenir. Mahkûmiyet kararı varsa onaylı bir örneği de verilir. İkamet kartındaki bilgilerde hata varsa önce Göç İdaresi'nde düzeltilir.

12

Vatandaşlıktan sonra ne değişir?

Çifte vatandaşlık

Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir. Ancak kendi ülkenizin kanunu buna izin vermeyebilir: başvurmadan önce ülkenizin kuralını kontrol edin.

Haklar

Çalışma izni gerekmez, yabancıların mülk edinmesine getirilen sınırlamalar kalkar, seçme ve seçilme hakkı tanınır, Türk pasaportu alınır.

Vergi

Vatandaşlık vergi mukimliğini kendiliğinden sağlamaz: mukimlik Türkiye'deki yerleşim yerine ve yıl içinde Türkiye'de geçirilen süreye bağlıdır.

Askerlik

Sonradan vatandaşlık kazanan erkeklerin askerlik durumu yaşa ve diğer koşullara göre ayrıca değerlendirilir.

13

Diğer yollar

Resmî kaynakta gösterilen diğer yollar:

Doğumla: anne veya baba

Doğduğu anda annesi veya babasından biri Türk vatandaşı olan çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. Ebeveynlerden birinin yabancı olması buna engel değildir.

Doğumla: Türkiye'de doğan

Türkiye'de doğup hiçbir devletin vatandaşlığını kazanamayan çocuk (örneğin anne babası belli olmayan veya vatansız olan) Türk vatandaşıdır.

Evlat edinme

Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan çocuk, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmamak kaydıyla Türk vatandaşlığını kazanır.

KKTC vatandaşları

Doğumla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olanlar Türk vatandaşı olmak istediklerini yazılı olarak bildirirse vatandaşlığı Bakanlık kararıyla kazanır. KKTC vatandaşlığını sonradan kazananlara genel yol kuralları uygulanır.

Seçme hakkı

Anne babasıyla birlikte Türk vatandaşlığını kaybeden çocuk, ergin olduktan sonra 3 yıl içinde yazılı başvuruyla vatandaşlığı yeniden seçebilir.

Yeniden kazanma

İzinle vatandaşlıktan çıkanlar Türkiye'de ikamet süresi aranmadan, vatandaşlığı kaybettirilenler ise Türkiye'de 3 yıl ikamet ettikten sonra, millî güvenlik bakımından engel bulunmamak kaydıyla vatandaşlığı yeniden kazanabilir.