Turkiya fuqaroligini oliş
Turkiya fuqaroligi bir neça yöl bilan olinadi: 5 yil yaşaş orqali, Turkiya fuqarosi bilan nikoh orqali, investitsiya orqali, boşqa istisno holatlarda, farzandlikka oliş, tuğiliş va qayta tiklaş orqali. Har bir yölning öz şartlari, muddatlari va qaror qabul qiladigan idorasi bor. Söngi tört yilda 30 000 dan ortiq çet ellik investitsiya orqali Turkiya fuqaroligini olişga haq qozongan.
- uzluksiz yaşaş: umumiy yöl
- 5 yil
- Turkiya fuqarosi bilan nikoh
- 3 yil
- uy orqali investitsiya
- 400 000 $
- omonat va boşqa investitsiyalar
- 500 000 $
Uç asosiy yöl: taqqoslaş
Çet elliklar eng köp foydalanadigan uç yöl bir xil mezonlar böyiça:
| Investitsiya | 5 yil yaşaş | Nikoh | |
|---|---|---|---|
| Summa | 400 000 $ uy yoki 500 000 $ boşqa investitsiya | Yöq | Yöq |
| Kutiş muddati | Yöq: investitsiyadan keyin ariza beriladi | 5 yil uzluksiz yaşaş | 3 yil nikoh |
| Turkça bilim | Söralmaydi | Söraladi, suhbatda tekşiriladi | Söralmaydi |
| Turkiyada yaşaş | Şart emas | Asosiy şart | Oila bölib birga yaşaş |
| Qaror qiladi | Prezident | Içki işlar vazirligi | Içki işlar vazirligi |
| Taxminiy muddat | 3–6 oy | 1–2 yil | 1–2 yil |
| Oila | Turmuş örtoği va 18 yoşgaça (yoki qaramoğidagi) bolalar bir arizada | Har bir voyaga yetgan kişi alohida ariza beradi | Faqat Turkiya fuqarosiga turmuşga çiqqan çet ellik |
Muddatlar taxminiy: ariza töliqligi, viloyatdagi navbat va suhbat jadvaliga qarab özgaradi.
5 yil yaşaş orqali: umumiy yöl şartlari
5901-sonli qonunning 11-moddasi böyiça bu yöl bilan fuqarolik olmoqçi bölgan çet ellikdan quyidagilar talab qilinadi:
- Öz davlati qonuni böyiça (fuqaroligi bölmasa, Turkiya Fuqarolik kodeksi böyiça) voyaga yetgan va muomalaga layoqatli böliş.
- Ariza berilgan kundan oldingi 5 yil davomida Turkiyada uzluksiz yaşagan böliş.
- Turkiyada yaşab qoliş niyatini işlari bilan körsatgan böliş: uy sotib oliş, biznes oçiş, investitsiya qiliş, savdo va iş markazini Turkiyaga köçiriş, iş ruxsati bilan işlaş, Turkiya fuqarosiga turmuşga çiqiş, oilasi bilan ariza beriş, ilgari Turkiya fuqaroligini olgan ota-ona, aka-uka (opa-singil) yoki farzandi böliş yoki taʼlimni Turkiyada tugatiş.
- Jamiyat soğliği uçun xavfli kasalligi bölmasligi.
- Jamiyatda masʼuliyat bilan yaşab, yaxşi xulqli ekanini körsatiş, atrofidagilarga işonç uyğotiş, jamiyat qadriyatlariga zid yomon odatlari bölmasligi.
- Kundalik hayotga moslaşa oladigan darajada turkça gapira oliş.
- Turkiyada özini va qaramoğidagilarni boqişga yetadigan daromadi yoki kasbi bölişi.
- Milliy xavfsizlik va jamoat tartibi nuqtai nazaridan tösiq bölmasligi.
5 yil qanday hisoblanadi?
Taqvim böyiça ötgan 5 yil har doim ham qonun böyiça hisoblanadigan 5 yil emas:
12 oy
Çet elda bölişi mumkin bölgan muddat
Qonunning 15-moddasiga köra 5 yil içida Turkiyadan taşqarida jami 12 oydan oşmagan muddat bölişi mumkin. Nizomda 6 oy deyilgan, şuning uçun 6 oydan oşsa, kiriş-çiqiş yozuvlari bilan tuşuntiriş söralişi mumkin. 12 oydan oşsa, 5 yil qaytadan boşlanadi.
Hisoblanadi
Yaşab qoliş niyatini körsatadigan ikametlar
Iş ruxsati, oilaviy ikamet va uzoq muddatli ikamet bilan ötgan vaqt hisobga olinadi.
Hisoblanmaydi
Vaqtinçalik qoliş
Viza yoki vizasiz ötgan kunlar, şuningdek turistik, talaba, davolaniş ikameti va boşpana arizasi bilan ötgan vaqt odatda hisobga kirmaydi.
Nikoh orqali: şartlar
Turkiya fuqarosi bilan nikohning özi fuqarolik bermaydi. 5901-sonli qonunning 16-moddasi böyiça ariza beriş uçun:
Kamida 3 yillik nikoh
Turkiya fuqarosi bilan kamida 3 yildan beri nikohda böliş va ariza berilgan kunda nikoh davom etayotgan bölişi.
Birga yaşaş
Oila bölib birga yaşaş.
Xavfsizlik tekşiruvi
Milliy xavfsizlik va jamoat tartibi nuqtai nazaridan tösiq bölmasligi.
Nikohga zid faoliyat yöqligi
Nikoh birligiga zid faoliyat bilan şuğullanmaslik.
Oila bölib yaşaş nikoh guvohnomasi bilan emas, hayotning özi bilan tekşiriladi: umumiy manzil, umumiy bank harakatlari, ijtimoiy suğurta, kerak bölsa er-xotin alohida va birga suhbatdan ötkaziladi. Ariza berilgandan keyin Turkiya fuqarosi bölgan turmuş örtoği vafot etsa, birga yaşaş şarti söralmaydi. Nikoh haqiqiy emas deb topilsa, nikohda vijdonan harakat qilgan çet ellik olgan fuqaroligini saqlab qoladi.
Istisno tariqasida fuqarolik
5901-sonli qonunning 12-moddasida sanab ötilgan holatlarda umumiy şartlar söralmaydi: milliy xavfsizlik va jamoat tartibi nuqtai nazaridan tösiq bölmasa, Içki işlar vazirligi taklifi va Prezident qarori bilan fuqarolik beriladi. Bu holatlar:
- Turkiyaga sanoat korxonalari olib kelgan yoki ilm-fan, texnologiya, iqtisod, ijtimoiy soha, sport, madaniyat va sanʼatda favqulodda xizmat körsatgan (yoki körsatişi kutilayotgan), tegişli vazirlik asosli taklif bergan şaxslar.
- 6458-sonli qonunning 31-moddasi birinçi qismining (j) bandi böyiça ikamet olgan investorlar va Turkuaz karta egalari, şuningdek ularning çet ellik turmuş örtoği va voyaga yetmagan yoki qaramoğidagi bolalari.
- Fuqarolikka olinişi zarur deb topilgan şaxslar.
- 5543-sonli Joylaşiş qonuni böyiça muhojir sifatida qabul qilingan şaxslar: ularning hujjatlarini viloyat Göç İdaresi tayyorlab, vazirlikka yuboradi.
Turkuaz karta iş ruxsatini muddatsiz beradi va fuqarolikka yöl oçadi, lekin özi fuqarolik bermaydi.
Investitsiya orqali: qança kerak?
Quyidagilardan faqat bittasini bajarsangiz kifoya. Har bir investitsiya tegişli idoradan olingan uygunluk belgesi (şartlarga mosligi haqidagi hujjat) bilan tasdiqlanadi.
400 000 $
Köçmas mulk sotib oliş
Kamida 400 000 AQŞ dollari yoki unga teng valyutadagi köçmas mulk sotib olinadi va tapu (mulk reyestri) yozuviga uni 3 yil sotmaslik haqida belgi qöyiladi. Mulk qiymati Kapital bozori kengaşi (SPK) litsenziyasi bor baholovçining hisoboti bilan aniqlanadi. Uygunluk belgesi: Atrof-muhit, şaharsozlik va iqlim özgarişi vazirligidan.
50 kişi
Iş örni yaratiş
Kamida 50 kişi uçun iş örni yaratilgani tasdiqlanadi. Uygunluk belgesi: Mehnat va ijtimoiy taʼminot vazirligidan.
500 000 $
Beş yöldan biri
Quyidagilardan birida kamida 500 000 AQŞ dollari yoki unga teng valyutada investitsiya:
Davlat qarz qoğozlari
3 yil saqlaş şarti bilan. Tasdiqlaydi: Ğaznaçilik va moliya vazirligi.
Asosiy kapitalga investitsiya
Tasdiqlaydi: Sanoat va texnologiya vazirligi.
Bank omonati
Turkiyada faoliyat yuritadigan bankda 3 yil saqlaş şarti bilan. Tasdiqlaydi: Bank faoliyatini tartibga soliş va nazorat qiliş idorasi (BDDK).
Köçmas mulk investitsiya fondi yoki vençur kapital fondi uluşi
Kamida 3 yil saqlaş şarti bilan. Tasdiqlaydi: Kapital bozori kengaşi (SPK).
Xususiy pensiya tizimidagi belgilangan fondlarga badal
Fondda va tizimda 3 yil qoliş şarti bilan. Tasdiqlaydi: Suğurta va xususiy pensiya faoliyatini tartibga soliş va nazorat qiliş idorasi.
Summa operatsiya kunidagi Turkiya Markaziy bankining kursi böyiça hisoblanadi, pul çet eldan valyutada kelganini körsatadigan bank hujjatlari arizaga albatta qöşiladi. Huquqiy asos: Turkiya fuqaroligi qonunini qöllaş töğrisidagi nizomning 20-moddasi. Bunday investorlarga 6458-sonli qonunning 31-moddasi böyiça 5 yilgaça qisqa muddatli ikamet yoki xohlasa muddatsiz ikamet ham beriladi. 3 yil saqlaş majburiyati fuqarolik olingandan keyin ham davom etadi.
Investitsiya yölining afzalliklari
- Köp işni çet eldan bajariş
- Uy sotib oliş, uygunluk belgesi va ariza hujjatlarining köp qismini çet eldan berilgan işonçnoma orqali Turkiyadagi vakilingiz bajaradi. Lekin ikamet kartasi uçun barmoq izi va fotosurat olinadi, şuning uçun jarayonda kamida bir marta Turkiyaga kelişingiz kerak.
- Turkiya pasporti
- Turkiya pasporti bilan 110 dan ortiq davlatga vizasiz sayohat qiliş mumkin.
- Omonatdan daromad
- 500 000 dollarlik omonatni valyuta kursidan himoyalangan omonat hisobiga (kur korumalı mevduat) qöyib, 3 yil davomida ham foiz, ham valyuta daromadi oliş mumkin.
- Ijara daromadi
- Uy sotib olib, ham fuqarolik oliş, ham uydan ijara daromadi oliş mumkin.
- 3 yildan keyin
- 3 yil ötgaç uyni sotiş yoki bankdagi omonatni yeçib oliş mumkin.
- Biznes uçun imtiyozlar
- Turkiyada kompaniya oçib, Turkiya fuqarolariga beriladigan davlat imtiyozlaridan foydalaniş mumkin.
- Yevropa imkoniyatlari
- Turkiya fuqarolariga qulaylik yaratadigan Yevropa davlatlarida investitsiya qiliş yoki ulardan yaşaş ruxsati oliş imkoni paydo böladi.
Döviz Alım Belgesi (DAB) nima va nega majburiy?
Investitsiya orqali fuqarolik berişning asosiy maqsadlaridan biri mamlakatga valyuta kiritiş. Şuning uçun uy narxini qöldan naqd pulda tölaş qabul qilinmaydi.
Investor uy narxini valyutada Turkiyadagi bankka ötkazadi, bu valyuta Turkiya Respublikasi Markaziy bankiga sotiladi va evaziga Döviz Alım Belgesi (valyuta sotilgani haqidagi hujjat) rasmiylaştiriladi. DAB operatsiya fuqarolik oliş maqsadida qilinganini körsatadigan qilib rasmiylaştirilişi va tapu idorasiga topşirilişi şart.
Eng köp uçraydigan xato aynan şu yerda: DAB'dagi summa, tapuda körsatilgan sotuv narxi, baholaş hisobotidagi qiymat va bank orqali qilingan tölovlar yiğindisi — har biri alohida 400 000 dollarlik çegaraga yetişi kerak. Masalan, sotuvçi bilan 450 000 dollarga kelişilgan bölsa-yu, tapuda 300 000 dollar deb körsatilsa, ariza rad etiladi. Tapudagi narx baholaş hisobotidagidan past bölsa, buni uy ötkazilgandan keyin tuzatib bölmaydi.
Tölovning hammasi investorning öz hisobidan, sotuvçining hisobiga va tapu operatsiyasidan oldin qilinişi kerak, eng töğrisi: çet eldagi öz hisobidan, valyutada, bank orqali. Naqd tölov, boşqa kişining hisobidan yoki Turkiya içidagi hisobdan qilingan tölov qöşimça hujjat söralişiga sabab böladi.
Investitsiya orqali ariza tartibi
Çet elda bölsangiz, işlaringizni çet eldan bergan işonçnomangiz asosida Turkiyadagi advokat olib boradi. Işonçnoma barça bosqiçlarni (uy, uygunluk belgesi, ikamet, fuqarolik arizasi) qamrab oladigan qilib yozilişi kerak.
Tanlagan investitsiyangizni qilgandan keyin şartlarga mos kelişi haqida tegişli idoradan uygunluk belgesi olinadi. Masalan, uy sotib olsangiz, tapu idorasidan.
Uygunluk belgesi va kerakli hujjatlar bilan viloyat Göç İdaresi'ga 6458-sonli qonunning 31/1-j bandi böyiça ikamet uçun ariza beriladi.
Ikamet berilgandan keyin fuqarolik uçun ariza viloyat Nüfus ve Vatandaşlık İşleri boşqarmasiga yoki investitsiya işlari uçun oçilgan Vatandaşlık Kazanma Ortak Ofisleri'ga topşiriladi. Hujjatlar körib çiqilgaç, fuqarolik Prezident qarori bilan beriladi.
Fuqarolikka ariza qanday beriladi?
Umumiy tartib, barça yöllar uçun:
Avval randevu oling: ALO 199 raqamiga qönğiroq qiliş yoki nvi.gov.tr sayti orqali. Randevusiz ariza qabul qilinmaydi.
Turkiyada yaşasangiz, ariza yaşaş joyingiz (ikametingiz qayd etilgan manzil) joylaşgan viloyatdagi İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ga, çet elda bölsangiz, Turkiya elçixonasi yoki konsulligiga beriladi.
Ariza şaxsan topşiriladi, poçta orqali yuborilgan arizalar qabul qilinmaydi. Hujjatlarning asl nusxasi bilan birga bittadan rangsiz nusxasi ham olib boriladi.
5 yil yaşaş va nikoh yöllarida şartlar viloyatdagi fuqarolik arizalarini körib çiqiş komissiyasida tekşiriladi va suhbat ötkaziladi.
Şartlarga javob beradigan arizaçining fuqarolik işi tayyorlanib, Içki işlar vazirligiga yuboriladi.
5 yil yaşaş va nikoh yöllarida qarorni Içki işlar vazirligi, istisno holatlarda (investitsiya ham) Prezident qabul qiladi.
Qarordan keyin şaxs Turkiya aholi reyestriga yoziladi, şundan keyin şaxsiy guvohnoma va pasport olinadi.
Ariza holatini e-Devlet orqali kuzatasiz, kamçiliklar haqidagi xabarlar alohida keladi: belgilangan muddatda javob berilmasa, ariza körib çiqişdan olib taşlanişi mumkin. Rad etilsa, xabar olingan kundan boşlab 60 kun içida Anqara maʼmuriy sudiga daʼvo beriş mumkin. Avval idoraga eʼtiroz bildirsangiz, şu muddat töxtab turadi. Kamçilikni (masalan, hujjat yoki turkça bilimni) tuzatib, qayta ariza beriş ham mumkin.
Qanday hujjatlar kerak?
Hujjatlar yölga qarab farq qiladi. Istanbul viloyat boşqarmasining rasmiy röyxatiga köra, umumiy yöl va nikoh yöli uçun asosan quyidagilar söraladi:
Tölov kvitansiyasi
Xizmat haqi Ziraat Bankası kassasiga tölanganini tasdiqlaydi; hujjatlar tekşirilgandan keyin tölovga yönaltiriladi.
Kunlar hisobi (Günsayımı)
Umumiy yölda: Turkiyada bölgan kunlaringiz hisobi hujjatining asli va nusxasi; uni viloyat Nüfus boşqarmasi beradi.
Ikamet kartasi nusxasi
Ariza kunidan keyin yana kamida 3 oy amal qiladigan oxirgi ikamet kartasining notarial tasdiqlangan nusxasi (umumiy yölda uy, oilaviy, uzoq muddatli ikamet yoki iş ruxsati).
Daromad hujjati
Umumiy yölda: işlasangiz SGK (ijtimoiy suğurta) xizmat yozuvi, işlamasangiz notarial majburiyatnoma va majburiyat olgan kişining SGK yozuvi, kompaniya şerigi bölsangiz kompaniya hujjatlari, nafaqada bölsangiz nafaqa hujjati.
Fuqarolik holati hujjatlari
Tuğilganlik guvohnomasi; uylangan bölsangiz nikoh guvohnomasi (yoki Formul B); oilaviy holat haqidagi hujjat (6 oy amal qiladi); ajraşgan bölsangiz ajraşiş haqidagi qaror; beva bölsangiz turmuş örtoğingizning ölim haqidagi guvohnomasi. Nikoh yölida Turkiya fuqarosi bölgan turmuş örtoğingizning aholi reyestridan töliq yozuvi va şaxsiy guvohnoma nusxasi ham söraladi.
Yaşaş joyi hujjati
e-Devlet'dan olinadi.
Fotosurat
3 dona yangi biometrik fotosurat.
Ariza şakli
Umumiy yöl uçun VAT-3, nikoh yöli uçun VAT-6.
Pasport tarjimasi
Fuqaroligingizni körsatadigan pasportning notarial tasdiqlangan turkça tarjimasi.
Tibbiy xulosa
Umumiy yölda: töliq jihozlangan davlat şifoxonasidan olingan tibbiy komissiya xulosasi.
Çet davlat bergan hujjatlar öşa davlat va Turkiya idoralari tomonidan tasdiqlangan yoki apostil qöyilgan bölişi, turkça tarjimasi Turkiyada notarius tomonidan qilinişi kerak. Pasport, tapu, bank va ariza hujjatlaridagi ism-familiya yozuvi bir xil bölişi şart: farq bölsa, ism tengligi haqidagi hujjat (isim denklik belgesi) söraladi. Sudlanganlik haqida qaror bölsa, uning tasdiqlangan nusxasi ham beriladi. Ikamet kartasidagi maʼlumotda xato bölsa, avval Göç İdaresi'da tuzatib olinadi.
Fuqarolikdan keyin nima özgaradi?
- Ikki fuqarolik
- Turkiya ikki fuqarolikka ruxsat beradi. Lekin öz davlatingiz qonuni bunga ruxsat bermasligi mumkin: ariza berişdan oldin öz davlatingiz qoidasini tekşiring.
- Huquqlar
- Iş ruxsati kerak bölmaydi, çet elliklarga mulk oliş böyiça qöyilgan çeklovlar olib taşlanadi, saylaş va saylaniş huquqi beriladi, Turkiya pasporti olinadi.
- Soliq
- Fuqarolik soliq rezidentligini avtomatik bermaydi: rezidentlik Turkiyadagi yaşaş joyi va yil davomida Turkiyada ötkazilgan vaqtga boğliq.
- Harbiy xizmat
- Keyinçalik fuqarolik olgan erkaklarning harbiy xizmat masalasi yoşi va boşqa holatlarga qarab alohida körib çiqiladi.
Boşqa yöllar
Rasmiy manbada körsatilgan boşqa yöllar:
- Tuğiliş orqali: ota-ona
- Tuğilgan paytda ota yoki onasidan biri Turkiya fuqarosi bölgan bola tuğilişidan boşlab Turkiya fuqarosi böladi. Ota-onadan biri çet ellik bölişi bunga tösiq emas.
- Tuğiliş orqali: Turkiyada tuğilgan
- Turkiyada tuğilib, hiç bir davlat fuqaroligini ololmagan bola (masalan, ota-onasi nomaʼlum yoki fuqaroligi yöq) Turkiya fuqarosi böladi.
- Farzandlikka oliş
- Turkiya fuqarosi farzandlikka olgan voyaga yetmagan bola, milliy xavfsizlik va jamoat tartibi nuqtai nazaridan tösiq bölmasa, Turkiya fuqaroligini oladi.
- ŞKTR fuqarolari
- Tuğilişidan Şimoliy Kipr Turk Respublikasi fuqarosi bölganlar Turkiya fuqarosi bölişni xohlaşini yozma bildirsa, fuqarolikni vazirlik qarori bilan oladi. ŞKTR fuqaroligini keyinçalik olganlarga umumiy yöl qoidalari qöllanadi.
- Tanlov huquqi
- Ota-onasi bilan birga Turkiya fuqaroligini yöqotgan bola voyaga yetgandan keyin 3 yil içida yozma ariza berib, fuqarolikni qayta tanlaşi mumkin.
- Qayta tiklaş
- Ruxsat bilan fuqarolikdan çiqqanlar Turkiyada yaşaş muddati söralmasdan, fuqarolikdan mahrum qilinganlar esa Turkiyada 3 yil yaşagandan keyin, milliy xavfsizlik nuqtai nazaridan tösiq bölmasa, fuqarolikni qayta tiklaşi mumkin.
Fuqarolik böyiça maslahat kerakmi?
Qaysi yöl sizga mosligini, hujjatlar va muddatlarni birga körib çiqamiz. Birinçi maslahat bepul.